دعای صنمی قریش درکلام مرحوم محمداسماعیل خواجویی_مازندرانی

مرحوم اسماعیل خواجویی در این تعلیقه به استناد دعای صنمی قریش به تفسیر بیان جبت و طاغوت می پردازد که نشان از شهرت این دعا در زمان وی و اعتماد این عالم شیعی به این دعای شریفه است

شرح حال مرحوم اسماعیل خواجویی

محمداسماعیل خواجویی مازندرانی (1100- 1173ق)، معروف به ملا اسماعيل خواجوئى، فقیه، متکلم، حکیم،ریاضی دان، محدث بزرگ عصر افشاریه، يكى از بزرگترين دانشوران قرن دوازدهم هجرى است. از حوادث عصر او فتنه افغانها در ایران و به ویژه در اصفهان بود. ملا مهدی نراقی از شاگردان اوست.

ولادت و پیشینه:
ملا اسماعیل خواجویی در سال ۱۱۰۰ قمری در مازندران به دنیا آمد. او به دلیل زندگی، تحصیل و تألیفاتش در اصفهان به «اصفهانی» مشهور شد. همچنین، پس از مهاجرت به محله «خواجو» در سال ۱۱۳۳ قمری، به «خواجویی» شهرت یافت. این محله پیش از صفویه به نام‌های «باغ کاردان» و «طراز آباد» شناخته می‌شد و بعدها به دلیل سکونت خواجه‌سرایان سلجوقی و صفوی، به «خواجو» معروف شد.

اساتید و شرایط زندگی:
اطلاعات دقیقی از اساتید او در دست نیست، اما احتمالاً نزد بهاءالدین محمد اصفهانی (فاضل هندی) و ملا محمد تنکابنی (فاضل سراب) تحصیل کرده است. اواسط زندگی خواجویی مصادف با حمله افغان‌ها و قحطی در اصفهان (۱۱۳۴-۱۱۳۷ قمری) بود که باعث ویرانی شهر و از بین رفتن بسیاری از دانشمندان و کتابخانه‌ها شد. خواجویی با تلاش‌های خود، حوزه علمی اصفهان را احیا کرد.

مهارت‌ها و آثار:
خواجویی در فقه، اصول، کلام، فلسفه، ریاضیات، نجوم و ادبیات تبحر داشت و نقش مهمی در انتقال فلسفه صدرایی (حکمت متعالیه) به نسل‌های بعد ایفا کرد. از جمله آثار مهم او می‌توان به «مفتاح الفلاح»، «جامع الشتات»، «ابطال الزمان الموهوم»، «رسالة سهو النبی» و «حاشیه بر اربعین» اشاره کرد. برخی از شاگردان مشهور او عبارتند از: ملا محمد مهدی نراقی، آقا محمد بیدآبادی، میرزا ابوالقاسم مدرس و ملا محراب گیلانی.

وفات:
خواجویی در سال ۱۱۷۳ قمری درگذشت.

مفتاح الفلاح فی عمل یوم و لیله

مفتاح الفلاح في عمل اليوم و الليلة، اثر شيخ بهايى، كتابى است درباره اعمال روز و شب در شش باب. مصنف در لابه‌لاى ابواب كتاب، بحث‌هاى دقيق علمى و روايى متعددى را مطرح كرده و به نفى و اثبات نظريه‌هاى گوناگون پرداخته است. از جمله در مورد تسبيح حضرت زهرا(س) بحث مفصلى دارد. بحث‌هايى مانند آداب لباس پوشيدن، خوردن و آشاميدن، راه رفتن، شناختن زوال آفتاب و آداب مسواك را نيز در فصول مختلف و در مناسبت‌هاى گوناگون، مطرح كرده است.

شيخ بهايى در هر فصل از كتاب، پس از ذكر چند روايت و مطالب مختلف، شروع به توضيح الفاظ روايات كرده و بعضى مطالب مبهم يا دشوار آن فصل را تبيين نموده است.

این کتاب مزين به تعليقات علامه محمداسماعيل مازندرانى خواجويى (از اعلام قرن سيزدهم هجرى) مى‌باشد.